Ekecik Tarihi – Özel Araştırma, Derleme

Ekecikli hemşerimiz Sayın Yakup Bozdaş tarafından Yazar Mustafa Özdemir ‘in “Refahiye Tarihi” adlı kitabından derlenen Ekecik Köyüne ait tarih bilgileri yazının devamındadır.

Kayıtlar Başbakanlık Osmanlı Arşivlerinden taranarak alınmıştır. Tahrir defterlerine kaydedilen vergilerden o dönemlere ait köyümüzde yaşayan insanların isimlerini göreceksiniz. Tabi bu isimler sadece vergi mükelleflerinin isimleridir. Muhtemelen köyde başka yaşayanlarda mevcuttu.

Ayrıca bu kaynaklara göre köyümüz ve çevre köylerin bazıları Türkmenler tarafından kurulmuştur. Defterdarlıklardaki tahrir defterlerine düşülen notlar;

1516 tarihinde;
Boşalmış ve harap bir halde bulunuan köyün tahmini vergisi 2500 akçe idi.

1530 tarihinde ;
Ekecik : 3 Hane , 1 mücerred , 1 nöker ve sipahizade nüfusu bulunan köyün vergi geliri 3000 akçe idi.
Hane reislerinin adları şöyleydi ;
Bayezid oğlu Mehmed Onun oğlu Doğan
Mahmud oğlu Piri Pir Ömer oğlu Otul

Nöker ve nökerzadegan:
Süleyman oğlu Bayram Dur Ali oğlu Pir Ali (Sipahizade)
Hüseyin oğlu Yar Ali Hüseyin oğlu Çalabverdi (Sipahizade)

1568 tarihinde ;
Ekecik: 13 Hane, 26 mücerred ve 1 imam nufusu bulunan köyün vergi geliri 4300 akçe idi.
Hane reislerinin adları şöyleydi ;
Bayram oğlu Süleyman Abdullah oğlu Mehmed
Onun oğlu Nebi (mücerred) Piri oğlu Veli (mücerred)
Ahmed oğlu Yusuf Ali oğlu Mahmud
Şaban oğlu Pir Ahmed Onun oğlu Pir Veli
Onun oğlu Fazlullah (mücerred) Onun birederi Hızır (mücerred)
Fazlullah oğlu Şaban (mücerred) Diğer biraderi Yusuf(mücerred)
Onun biraderi İsa (mücerred) Diğer biraderi Hüseyin (mücerred)
Yar Ahmed oğlu Kasım Ahmed oğlu Mehmed
Onun oğlu Süleyman (mücerred) Onun oğlu Ahmed (mücerred)
Onun biraderi Ahmed (mücerred) Onun biraderi Himmet (mücerred)
Mehmed oğlu Mahmud Erzali oğlu Ömer
Onun oğlu Hasan (mücerred) Onun oğlu Mahmud
Onun biraderi Hüseyin(mücerred) Onun biraderi Hüseyin (mücerred)
Onun biraderi Abdi (mücerred) Menteşe oğlu Hüseyin (mücerred)
Nurullah oğlu İbrahim Onun biraderi Himmet (mücerred)
Derviş Mehmed oğ.Derviş Ali Diğer biraderi Osman (mücerred)
Onun biraderi Maksud (mücerred) Diğer biraderi Ömer (mücerred)
Diğer biraderi Ahmed (mücerred) Diğer biraderi Sadık (mücerred)
Üveys oğlu Hasan (mücerred) Diğer biraderi Ali ( mücerred)
Onun biraderi Mehmed (mücerred) Süleyman oğlu Hasan (İmam)

Köyümüz ahalisi ile ilgili olarak;
Çimen yolu üzerinde bulunan Sarıkaya derbendinin tamirini, bakımını, onarımını üstlendikleri ve ayrıca yapılan tüm giderleri karşılamalarına mukabil tekalif-i örfiyyeden muaf olduklarına dair kayıt yapıldı.

1591-1592 Tarihlerinde ;
Ekecik : 22 Hane , 20 mücerred nufusu bulunan köyün vergi geliri 7500 akçe idi.
Hane reislerinin adları şöyleydi:
Bayram oğlu Süleyman Onun biraderi Hasan (mücerred)
Onun oğlu Nebi (mücerred) Himmet oğlu Hüseyin
Ahmed oğlu Yusuf Onun oğlu Mustafa (mücerred)
Onun oğlu Ahmed(Mücerred) Derviş Mehmed oğlu Derviş Ali
Fazlullah oğlu Said Onun oğlu Süleyman (mücerred)
Onun oğlu Himmet (mücerred) Ali oğlu Maksud
Kasım oğlu Mustafa (mücerred) Onun biraderi Ahmed (Mücerred)
Mahmud oğlu Hasan Evliya oğlu Hasan
Onun biraderi Hüseyin (mücerred) Onun biraderi Piri
Onun biraderi Abdi (mücerred) Onun biraderi Ömer (mücerred)
Piri oğlu Veli Mehmed (imam)
Onun oğlu Yusuf (mücerred) Mahmud oğlu Hızır
Onun biraderi Hamza (mücerred) Dur Ali oğlu Eyvad
Mahmud oğlu Veli Hızır oğlu Mehmed
Onun biraderi Şaban (mücerred) Onun biraderi Himmet (mücerred)
Onun biraderi Halil (mücerred) Maksud oğlu Musa
Pir Veli Oğlu Hızır Onun biraderi Nebi (mücerred)
Onun oğlu Mustafa (mücerred) Abdullah oğlu Dosti
Onun biraderi Rıdvan (mücerred) Onun oğlu Halil
Hızır oğlu Yusuf Onun oğlu Nebi (mücerred)
Onun oğlu Mahmud Hasan oğlu Musa

Ekecik köyü halkı Sarukaya diye bilinen ve geçilmesi çok zor olan derbendte tamir gerektiren yerlerin tamiratını üstlendikleri ve tamir esnasında oluşan giderler kendi malları karşılayacakları ve bu hizmetlerin karşılığı olarak tekalif-i örfiyyeden muaf olduklarıa dair hüküm önceki tahrirde kaydedilmekle birlikte, son yapılan tahrirde de kaydı yeniden (Defter-i Cedid’e ) yapılmıştır.

1642 tarihinde;
Müslümanların oturduğu Köyümüzde 2 tımar sahibi , 1 sipahi 1 İmam ve 6 hane nufus vardır.
Tımar Sahiplerinin (erbab-ı tımar) ve diğerlerinin adları şöyleydi;
İbrahim oğlu Bekir İbrahim oğlu Hasan (Sipahi)
İbralim oğlu Yusuf Mehmed (Köy Camisi İmamı)
Hane reislerinin adları şöyleydi ;
Ahmed oğlu Mustafa Eymir oğlu Yakub
Abdullah oğlu Hüseyin Bekir Sam
Kara Osman Mahmud Sam

Köyümüz, Çardaklı Beli diye bilinen derbendin üzerinde olup şiddetli kışlarda, soğuk havalarda, gelenlere, gidenlere ve konaklamak isteyenlere konaklama mahalli olmakla avarız-ı divaniyye ve tekalif-i örfiyyeden muaf oldukları tahrir kayıtlarından anlaşılmıştır. Adı geçen köy ahalisinin gelenlere gidenlere yararlı hizmetleri devam ettiği sürece önceden olduğu gibi belirtilen vergilerden muaf olacaklarının kaydı yapıldı.

1896 tarihinde;
Köyümüzdeki hane ve erkek nüfus durumu
Hane sayısı 75
Erkek nüfus 219

Refahiye ve köylerinde I. Dünya Savasında şehit düşenlerin sayısını o günün şartlarından kaynaklanan sebeblerden dolayı tam olarak tespit etmek oldukça zordur.Yokluklar içinde yapılan savaşta şehitlerimizin birçoğunun kimliğini tespit etme imkanı olmamış, birçoğunun nerede şehit olduğu bilinememiş ve birçoğu da kaybolmuş ve hicbir haber alınamamıştır.

Milli Savunma Bakanı 1998 yılında I. Dünya Savaşında Şehit düşenlerin adlarını yayınladı. Resmi kayıtlarda şehitlerin sayısı 104.647 olarak belirtilmiş. Kimlik tespiti yapılamayanlar, kaybolanlar, hastalıktan ölenler esir düşenler bu rakama dahil değildir. Durum böyle olunca I. Dünya Savaşında şehit olanların sayısı bu rakamla sınırlı olmayıp bu rakamın üstündedir. Buna göre “Şehitlerimiz” adlı kitapta, Refahiye merkez ve köylerine ait kayıtlı sayı 81 dir. Bu kayıtlarda köyümüzden 1 şehit yer almaktadır. 1310 doğumlu Hasan oğlu Onbaşı Ahmet, Romanya cephesinde 13.10.1916 tarihinde şehit düşmüştür.

Özetle;
Köyümüz belirtildiği gibi 1591 de değil daha önce 1516 dan itibaren kurulmuştur. Köyümüzün vergi gelirleri ilerleyen yıllarda sürekli artış göstermiştir. Ayrıca köyümüz ahalisi sürekli idari ve güvenlik bakımından görevler üstlenerek devletimize katkı sağlamıştır. Bundan dolayıdırki zaman zaman vergiden muaf olmuşlardır.

Sözlük
Mücerred : Bekar olup, bir gelir kaynağı üreten köylülere denir.
Tımar : Yıllık geliri 20.000 akçeden az olan toprakların bir hizmet karşılığında bir veya birkaç kişiye bırakılması.
Sipahizade : Osmanlı İmparotorluğunda tımar sahibi süvari askerlerine ‘sipahi’ ve bunların oğullarına da “sipahizade” denirdi. Sipahiler, savaş zamanlarında öşrünü aldıkları topraklardan yetişme hayvanlarla savaşa katılır, fakat cephaneyi devletten alırlardı.
Öşür : Osmanlı Devleti döneminde toprak ürünlerinden onda bir oranında alınan vergi.
Defter-Cedid : En son tahrirlerin kaydedildiği deftere verilen isim.
Tekalif-i örfiye : Devletin içinde bulunduğu olağanüstü koşullar nedeniyle ve hükümdarın emri uyanınca halktan alınan vergilerdi. Olağünüstü durum sona erdiği zaman bu vergide kaldırılırdı.
Nöker : Osmanlıda nöker, tımarlı sipahinin mahiyet askeridir. Nökerlerin çocuklarına da nökerzade denilirdi.

Kaynak; ekecikdernek

Bunları da sevebilirsiniz

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir