Yüksek Yapılaşmanın Psiko-Sosyolojik Değerlendirilmesi

Yüksek Yapılaşmanın Psiko-Sosyolojik Değerlendirilmesi

Yıl 1983.Bahçeli müstakil bir evde oturduğumu hatırlıyorum dün gibi. Çeşit çeşit meyvelerin, rengarenk çiçeklerin kokusu içinde büyüdüm. Şimdi anlıyorum ne büyük zenginlikmiş benim hayatımda… Solucanlar, tavuklar, danaburnu ve daha birçok canlı ile birlikte yaşamak…

İlkokul 3 sınıf öğrencisiyim. Çocukluk bu ya yeni yeni apartmanlar yapılmaya başlanmış ve az olduğu için ve farklı olduğu için değişik çocukluk dünyamda ona özeniyorum ve bahçeli evde oturuyorum demekten çekiniyorum… Keşke şimdi olsa da ben yine bahçeli evde oturuyorum diyerek sanayileşmeye karşı inatla doğal yaşam diyebilsem…

8-9 yaşında böyle düşünmeye iten dinamikler neler olabilirdi?

Onu birazdan irdeleyeceğim ancak şu kadarını söyleyeyim o zaman ki dinamikler ne ise günümüzde de halen geçerli olduğunu düşünmekteyim. Var olma çabası ile birlikte gelen güçlü olma gerekliliği. Güçlü olan zayıf olanı yer mantığı… Güçlü olmak fiziksel anlamda mı yoksa içsel duygusal anlamda mı kullanmak dersek tabii ki her ikisi de ancak zeka bakımından ve sosyal duygusal anlamada güçlü olan kişi ne kadar dağ gibi dursa da önünde engeller onu yıkamaz üzemez yok edemez. Ancak güç nicelik ve somut olarak düşünülür. İnsanlar somut düşünme döneminde kalmıştır. Gözle görünür olanı arar zenginlik gibi mal gibi eşya gibi bunların o devirde göstergesi ne ise çoğunluk ona yönelir. Çünkü çoğunluk Platon ‘un dediği gibi arzu ve iştahlarına göre davranır. Arzu ve iştah yönü ağır basan çoğunluk günümüzde piyasayı belirler. Ne çok talep ediliyorsa o arz edilir…

Kısa yoldan şöhret olmak, kısa yoldan yükselmek kısa yoldan sınıf atlamak hep bu çoğunluğun arzu ettiği şeydir.
Dolayısıyla çoğunluk 30-40 katlı binalarda oturup diğerlerine yukardan bakmayı isterse o zaman gökdelenlerin orada yükselmesinden başka çare yoktur. Tabi bir de az maliyetle çok kazanç isteği olan inşaatçıları da burada göz ardı etmemek gerek. Çoğunluğu reklam ve algı operasyonu ile yöneten kesim de direk bu kesimdir ve usta psikolog ve reklamcılarla çalışılır. Topla tüfekle mertçe savaş dönemi çoktan bitmiştir. Artık teknolojik psikolojik bir savaşın tam ortasındayız. İnsanın kendisi ile savaşı da tam tepe noktada yer alıyor bu savaşta ve insan tek başına dünyaya meydan okuyor. Benden önemli hiç bir şey yok ve beni üzecek her ne ise ondan uzaklaşmam ve beni mutlu edecek olana yakınlaşmam gerek diyecek. Modern dönemin bu aşırı özgürlük ve bireysellik anlayışı insanı yalnızlaşmaya itmiştir. Bu insan anlayışı yediğimiz, giydiğimizden başlayarak insan ilişkilerini ve oturduğumuz yere kadar her şeyin belirleyicidir.

Yüksek Yapılaşmanın Psiko-Sosyolojik Değerlendirilmesi

Eşitlik ve özgürlük anlayışının getirdiği davranış biçimlerinin kontrolsüzlüğü bu sefer ünlü İngiliz düşünürü Hobs’un “insan insanın kurdudur” görüşüne kadar gitmiştir.
Bu anlayış insanların birbirine karşı güvensiz olmalarını ve yalnızlaşmalarını ve kendilerini saklamalarını sürekli bir savunma halinde olmalarını sonucunu doğurmuştur. Dikey yapılaşma insanın bu bireyselliğine hizmet eden bir kentleşme olgusudur. Her ne kadar bütün insanlar eşit ve özgür olduğu kabul edilmiş olsa bile ve bunun aksi dile getirilmesi bile düşünülemez bir hal almış iken sınıf farklılıkları gözle görülür bir biçimde varlığını sürdürmektedir. Zengin ile fakir, erkek ile kız, gecekondu ile gökdelen, gökdelenin 1. katı ile 10. katı, gökdelenin güney cephesi ile kuzey cephesi vb gibi birçok ayrım ve ayrımlaştırma. Ne kadar zengin olursan o kadar elit olursun zengin olursan evlilik dışı yaşam mubah bile olur. Çünkü tek ölçüt para olmuştur ve onun getirdiği güç bu güç mahalle baskısını bile bıçak gibi keser.

Bir çok sosyal araştırmacı dikey yapılaşamaya iş imkanlarının çokluğu ve nüfusun belli bir yerde yoğunlaşmayı neden olarak gösterse de altta yatan psiko-sosyal nedenleri hafife almamak gerektiğini düşünmekteyim.
Lokasyon yani sağlık eğitim ulaşım gibi temel gereksinmelere erişilebilirliğin kolay olması tercih sebebini artırıyor. İnsanlar öncelikli olarak binaların yüksekliğine ve dezavantajlarına bakmadan eğitim ve sağlık sosyo-kültürel imkanlar ve özgürlüklerini gerçekleştirebilecekleri mekanlara yöneliyorlar. Bu imkanlar kısa vade de insandan götürdüklerini hesaba katmadan insana sundukları açısından cazip gelebilir. Ancak sağlık alanında yapılan araştırmalara göre; yükseklik belli bir dereceyi aşınca stres davranış problemleri, korku, tatminsizlik ve çaresizlik hissi, sosyalleşme yoksunluğu ve çocuk gelişiminde problemler ortaya çıkabiliyor.

Etrafında daha fazla doğal olan alanlarda sıkıntı, öfke, yorgunluk, depresyon, dikkat eksikliğinin daha az göründüğünü, odası yeşil manzaraya bakan hastaların duvara bakanlara göre daha çabuk iyileşiyor (toki.gov.tr. Dr. Murat Dinçer ÇETİN’in konuşmasından). İstanbul teknik üniversitesi Uzay bilimleri fakültesi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ahmet Duran ŞAHİN yüksek yapıların Karadeniz ‘den gelen rüzgarı engelleyerek havanın akışını bozduğunu bunun da insanların yaz aylarında rüzgar olmayınca yüksek nemden konfor seviyelerinin düştüğünü kış aylarında ise çabuk hastalandığını ifade ediyor. Yine biyolojik olarak yükseklere çıkıldıkça kan basıncında da oynamalar söz konusu olmaktadır. Beden ve ruh sağlığı üzerinde olumsuz etkileri olduğu kadar toplum sağlığımız üzerinde de olumsuz etkileri bulunmaktadır.

Yüksek Yapılaşmanın Psiko-Sosyolojik Değerlendirilmesi

Metropollerde sayısız insanla kurulan ilişki ise insanları güvensizliğe dolayısıyla mesafeliğe zorluyor.
Bu gün seçilmiş bir çevre eğitilmiş insanların bulunduğu bir yer güvenlik ve temizlik belli bir yere çekiyor insanları ve buralardaki yoğunlukta dikey yapılaşmaya sebebiyet veriyor düşüncesi rant çevrelerinin vicdan rahatlatma cümlesinden yada yalnızlaşmayı tercih eden insanın bahanesinden başka bir şey değildir. Dikey yapılaşama nedenleri arasında gösterilen çok yayılırsak hizmetlere ulaşmada sıkıntı yaşarız diyenlere şuan trafikten 15 dk da ulaşabileceğimiz yere 1 saatte gitmemiz erişimi yeterince engellemiyor mu diye sormamız gerekir.

İnsan mutlu ve rahat yaşama amacını güderken tersine makinanın kölesi olmuş duruma geldi.
Arabasız bir yere gidemez… Asansörsüz kata çıkamaz hale geldik. Hareketsizlik beraberinde birçok hastalığı getirdi. Bu hale nasıl mı geldik teknolojinin getirdiği kolaylıklar sayesinde… İnternet aracılığıyla sanal dostluklar kurduk gerçek dostluklar kurma gereksinimi ortadan kalktı. Buraya gecekondunun sağladığı sıcak ilişkilerden nasıl geldik. Akrabalık ilişkilerinin getirmiş olduğu samimi sosyal mesafenin mahalle baskısı insanı bağımsızlık özerklik mücadelesinde zorladı ve insan kalabalıklar arasında yok olmayı tercih etti. Ben dikey yapılaşama nedeni olarak bunları görmekteyim.

Değişen ihtiyaçlar ve insan algısı özetle bireyselleşme rüzgarlarının getirmiş olduğu aşırı özgürlükler ve teknolojinin beraberinde getirdiği kolay yaşantılar insanı yalnız mahalle baskısından uzak dilediği gibi yaşamı sağlayan metropol yaşama dolayısıyla dikey yapılaşmaya itmiştir. Ve insan ancak doğal yapısında var olan değerlere geri döndüğünde yapı değişimlerinde ki farklılıklar da ortaya çıkacaktır. Aşırı özgürlük anlayışı yerine benim sorumluluklarım var, insan olmam bunu gerektirir algısına dönüştüğünde insan toplumsal bir varlık olduğunu hatırladığında mekan da ona göre düzenlenecektir. Önce mekan ona göre oluşturulup hizmet te yaygınlaştırıldığı takdirde insan gibi yaşama dediğimiz bedensel ve sosyal ihtiyaçlarımız ancak karşılanmış olacaktır. Ancak bu bir arz talep meselesi ve algı operasyonu çalışmasıdır.

Sanayi ve teknoloji sonucu oluşan metropoller ve doğal kaynakların gitgide yok olması insanı ekolojik düzenin korunmasına yönelik arayışlara itmeye mecbur kılmıştır. Doğaya aykırı her çaba insanı yok etmekten başka bir işe yaramaz. Her ne kadar yerçekimine karşı mücadele versek te yer bizi bir gün kendisine çekecektir.

Zeynep Sayar Bolelli
02.03.2018 / İstanbul

Bunları da sevebilirsiniz

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.